Kafkas Kahramanı
1797 yılında Dağıstan'da Gimri köyünde doğdu. Babası Avarlara mensup Dengau Muhammed'dir. Annesi Aşiltalı Bahu Mesedo, Avar beyi Pir Budah'ın kızıdır.
Genç yaşında, Rus yayılmacılığına karşı halkı örgütledi.
İlk eğitimini Said Harekani'den aldı. Daha sonra kayınpederi olan Nakşibendi Şeyhi Cemaleddin Gazi Kumuki Efendi'den ders aldı. İmam Hamzat, 19 Eylül 1834 tarihinde Hunzah Camii'nde şehit oldu. 2 Ekim 1834 tarihinde Aşilta'da yapılan toplantıda oy birliğiyle imamlığa getirildi.
Nakşibendi tarikatına mensuptu. Ancak 'şeyh' değildi. Siyasi otoriteyi temsil eden "imamet" makamında bulunuyordu. Bu yüzden kendisine 'şeyh' denildi.
Şamil'in üzerinde Molla Cemaleddin'in etkisi büyüktü. Hocasının yanında büyük bir disiplinle çalıştı. Arapça öğrendi. Mukayeseli ilim dalları üzerinde çalıştı. Büyük yerleşim birimlerinde halkı teşkilatlandırdı. Aşilta köyüne yerleşti. Ruslar, 1837 yılında Hunzah ve Gimri'de kaleler yaptı.
Şamil, Ahulgoh'a yerleşti. Ruslar 1838 yılında Ahulgoh'u ablukaya aldı. İmamlığının ilk büyük imtihanını Ahulgoh ve Surbay savaşlarında ispat etti.
Kuşatmayı gizlice aşarak Çeçenistan'a gitmeyi başardı.
Muhammet Tahir, Şamil'in sekreteriydi. Düzenlediği
belgeler Şamil'in hayatına ilişkin aydınlatıcı bilgiler vermektedir. Tahir'in 1882'de ölümünden sonra, oğlu Habibullah eserin yazım işini sürdürdü.
Şamil daha genç yaşlarında spor aktiviteleri ve kahramanlıkları ile adından söz ettirdi. Sadece asker kişiliğiyle tanınan biri değildi. Uyguladığı başarılı harp taktiklerinin yanı sıra adli, idari ve sivil bir devlet mekanizması geliştirdi.
Medreselerdeki eğitime önem verdi. Kültür ve san'at sahasında büyük adımlar attı.
25 Ağustos 1859 tarihinde Gunip kuşatmasında silah bıraktı. 1869 yılına kadar Kaluga'da ikamet etti. 1870 yılında İstanbul üzerinden Hicaz'a geçti.
4 Şubat 1871 tarihinde Medine'de vefat etti. Cennet-ül Baki Mezarlığı'na defnedildi.
